Archief voor Thema
BlikOpener
Tuesday, May 11th, 2010Patrick de Kruijk - Tilburgs Student & Columnist
Dit verhaal werd door De Kruijk verteld bij de PreConference van Tilburg op 10 mei 2010
Mijn verhaal begint bij het begin van de koloniale periode in de zestiende eeuw. De consequenties van het verkennen van de wereld zijn enorm geweest. Het heeft onze kijk op de mensheid veranderd. Het waren onze Portugese en Spaanse voorvaderlijke vrienden die begonnen met het maken van deze reizen. Maar…! ‘Waar je mee omgaat, daar word je mee besmet.’ In dit geval zelfs letterlijk, want tenminste 75% van de inheemse Amerikaanse bevolking kreeg de pokken. Ik ben zelfs ook weleens besmet geraakt door een Spaanse (mooie vrouw, jammer van het okselhaar)…… Dat moet gebeurd zijn op het mooie zandstrand van Salou en de besmetting was ook deels mijn puberale eigen schuld. Deze Spaans genitale griep was gelukkig met een simpel kuurtje voorbij. Voor de Native Americans was er helaas geen kuurtje voorhanden. Bijna een gehele bevolking verdween van de aardbodem. Het verhaal van de Europese expansie is dus van twee kanten te bezien: dat van een heroïsch begin van een periode van voorspoed, maar je kunt het ook omschrijven als een catastrofe.
Onze Spaanse en Portugese vrienden domineerden bijna een gehele eeuw de globale economie. Het verval van deze wereldrijken maakte de weg vrij voor de Britten, Fransen en jawel: voor het dappere kleine volkje aan de Noordzee, d’n Hollanders. Een nieuwe wereld lag klaar om ontdekt te worden. Dat onze voorvaderlijke vrienden ontdekking gelijk stelde aan plunderen, is een zwarte bladzijde in de Europese geschiedenis. Toch kunnen er ook enkele vrolijke pagina’s van deze tijd aan het Europese geschiedenisboek worden toegevoegd. Er werden in Europa nieuwe vragen gesteld over de diversiteit van religie, traditie, taal, moraal en het ontstaan van de mensheid. De kiem voor de wetenschappelijke revolutie was gelegd. Europeanen waren de eerste mensen die de wereld als een geheel konden zien. Bij de horizon donderde je niet van de aarde af, neen! Daar was een wereld vol wellustige bosvrouwen, specerijen, natuur en andersdenkenden. Vooral het besef dat er volken waren die er andere gewoonten en een andere moraal op nahielden, deed de oude christelijke ideeën van een uniform denken wankelen. Een Franse filosoof, Montaigne, heeft dit eens treffend verwoord in zijn beroemde Essays. Hij vatte de verschillende culturen samen als een ‘cake of custom’. In een van zijn stukken vertelt hij over de kannibalen. Een volkje dat op zijn zachts toch wel verschilde van de West-Europeaan. Deze Bosjesmannen liepen dan wel rond met peniskokers, maar dat was nu eenmaal hun gewoonte, zoals hij het nonchalant uitdrukte. Mensen verschillen nu eenmaal. Who are we to judgde? Dit is nogal een uitspraak voor in zijn tijd, want was het niet de bijbel die als leidraad gold voor het leven. Montaigne relativeerde met zijn ‘who are we to judge’ ook het eten van mensenvlees, en zover als Hannibal Lector en hij wil ik niet gaan. Ik wil even terug naar de peniskoker. Ik wil het namelijk met jullie hebben over mijn eigen peniskoker-moment. Net zoals Europa’s wereldbeeld en ideeënwereld veranderde, maakte ik ook iets mee, dat mijn blik op de wereld bijzonder ingrijpend veranderde.
Ik was 8 jaar en ik was verstoppertje aan het spelen. Ik verstopte mij in de kledingkast van mijn ouders. Daar trof ik iets aan dat mijn wereld voorgoed zou veranderen. Mijn ouders zijn gelukkig geen kinky stel en ik trof gelukkig dan ook geen peniskoker aan. Het was echter nog veel erger dan ik mij ooit had kunnen voorstellen. Alle onschuld was in een keer weg. Ik trof namelijk een grote jute zak met Sinterklaascadeaus aan. What the fuck!’ Ik vond het al vrij onwaarschijnlijk dat Zwarte Piet en ik door de schoorsteen aan ruilhandel hadden gedaan. Hij een wortel en ik snoepgoed, maar nu wist ik het zeker: ik was bedrogen! Toch had het westers kapitalisme mij een dermate degelijke opvoeding verschaft dat ik hier mijn mond over hield. De ketting van mijn platonische kindergrot was dan weliswaar losgerukt….de cadeaus zouden mij niet ontnomen worden. Ik vond lego, elektrisch bestuurbare auto’s en vooral snoepgoed nu eenmaal vele malen belangrijker dan de waarheid. Daar ben je sowieso niet zo heel erg mee bezig als je de wipkip nog een bijzonder leuk apparaat in de speeltuin vindt. Ik verlang nog weleens terug naar de tijd van de wipkip…heerlijk….
Uiteindelijk konden mijn hebzucht en materialisme echter niet meer voorkomen dat er een scepticus was geboren. Notabenen op dezelfde plaats als waar ik met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid verwekt was….de slaapkamer van mijn ouders. Zoals gezegd heb ik geen kinky ouders, dus ik ben niet op de keukentafel, in de parenclub, in de voetbalkantine of in de douche van een Zuid-Franse camping verwekt. Gewoon tijdens de jaarlijkse uitwisseling der geslachtsorganen in hun huwelijk en op de slaapkamer! In diezelfde slaapkamer vond mijn wedergeboorte plaats. Ik zou nooit meer iets voor waar aannemen. Alles relativeren, alles betwijfelen.
Nu ik Sint Nicolaas naar hetzelfde rijk der fabelen had verwezen als de Smurfen, Zwelgje en Teddy de Rikspin, duurde het niet lang of die andere aardige bebaarde meneer zou volgen. Het enige verschil met de Goedheiligman was dat hij op een wolk zat in plaats van op een Schimmel en dat hij geen Pieten had om te commanderen maar Engelen. Niet het enige verschil overigens. Er is nog een ander verschil. Want alhoewel de Goedheiligman een grote kindervriend is, heeft hij niemand onbevlekt bezwangerd. Het fundament van mijn bestaan lag bij mijn ouders in de kast. Ik geloofde niet meer in Sinterklaas. God had de wereld niet geschapen. Het enige dat ik nog had was de twijfel.
Maar wat blijft er over als je in niets meer gelooft behalve je eigen scepsis? Ik ben zeer gedreven in het onderuit halen van andermans overtuiging. Maar wat stel ik daar zelf tegenover? Accepteren dat er geen waarheid is? Vervallen in een persoonlijke zoektocht naar geluk? Zou het niet goed komen met de wereld als iedereen zijn eigen geluk zou nastreven? Dat gaat denk ik een stap te ver. Als onze generatie ergens in uitblinkt dan is het wel het nastreven van ons eigen geluk. Opgevoed in vrijheid in een zogenaamde maakbare wereld. Wijzelf zijn de architect van ons leven. Zelfbeschikking en keuzevrijheid, daar gaat het om. Je moet zelf kiezen en daarbij niet te veel leunen op anderen. Onafhankelijkheid heet dat. Daarbij wordt de economische norm verheven tot leidraad van het goede leven. Constant worden mensen gedwongen zichzelf te overschreeuwen. Afhankelijkheid is een zwaktebod. Afhankelijke mensen zijn losers. Al wat kwetsbaar is wordt weggemoffeld, want wij willen alleen echte winnaars. Zo worden grote ego’s gekweekt met veel rechten en weinig plichten. Deze eigentijdse figuur openbaart zich met grote kracht in de openbare ruimte. In het verkeer, in treinen, voetbalstadions, op straat, in televisieprogramma’s. Maar ook in de politiek. Het ego voelt zich bijzonder thuis, onder meer in de gedaante van populistische politici en zelfverrijkende managers. Als belichaming van het moderne, autonome en welvarende individu nemen we veel ruimte in in de vorm van onverschillig, lomp of zelfs gewelddadig gedrag. Het neemt wat het denkt nodig te hebben en dat is heel wat. We willen niet steeds meer consumeren, maar ook vooral erkenning van onze handelingsvrijheid en respect voor onze hoogst individuele opvattingen en verlangens. Ook stuiten we steeds meer op de onbetrouwbaarheid, de incompetentie en de domheid van anderen: individuen, groepen en hele culturen worden als achterlijk terzijde geschoven. Zelf hebben we een zeer dikke huid. Mocht ons leven mislukken? Dan hebben we er zelf voor gekozen. Volgens de moraal ‘pakken wat je pakken kunt want iedereen doet het, gaat menigeen zich te buiten en bezwijkt voor de verleiding tot zelfverrijking. Het moderne individualisme dreigt te verworden tot narcisme, autisme en bij sommigen zelfs tot grootheidswaanzin. Een welbepaald vrijheid-blijheidideologie is doorwerkt in onze harten en hoofden. Nietschze zei eens over vrijheid: “Vrij waarvan? Wat kan mij dat nu schelen! Vrij waartoe, dat wil ik horen!
Met alleen hedonisme kom je ook niet verder dan oppervlakkigheid. Ik kan niets anders dan zaken relativeren. Dat heeft wel tot gevolg dat ik zaken vanuit verschillende perspectieven kan bekijken. Ik ben genuanceerd. Daar scoor je in het huidige politieke klimaat overigens geen punten mee, want ik heb geen pasklare antwoorden. Ik heb geen IKEA-bouwpakket of een Dr.Phil-stappenplan voor het oplossen van de economische crisis, de milieucrisis, het integratievraagstuk of oorlogen. Het is een illusie dat complexe vraagstukken een simpele oplossing zouden hebben. Iedereen die het tegendeel beweert, is knettergek! Maar hoe kom je dan tot een oplossing voor dit soort complexe vraagstukken? Wat kan je er zelf aan doen, behalve het bewust zijn van dat er een probleem is?
In ieder geval probeer ik buiten de Tilburgse ringbanen te denken. Ik besef me dat Wikipedia me slimmer maakt, maar niet wijzer. Ik weet dat ik door het meermaals per dag checken van nu.nl op mijn Iphone ik van alles op de hoogte ben, maar ik weet ook dat ik om betrokken te zijn bij de maatschappij een krant moet openslaan en moet discussiëren. Ik weet dat mensen voornamelijk geven opdat ze krijgen. Toch weet ik dat altruïsme ook weldegelijk bestaat. Een pessimist zal beweren van niet, maar ik heb weinig op met deze zelfbenoemde realisten. Optimistische mensen zijn doorgaans ook veel leuker in de omgang. Pessimistische mensen zijn alleen leuk in televisieseries en films. In reallife zijn dat altijd de lui die alleen aan de bar een biertje aan het drinken zijn…als ze hun huisje überhaupt al verlaten en onder de mensen komen.Ik ben me er bewust van dat relaties worden aangegaan, zodat we lekker onszelf kunnen zijn. Maar ik ben me er nog meer bewust van dat het accepteren van andermans onvolmaaktheid de basis is van een goede verstandhouding.
We doen alles wat we willen, maar de vraag die we ons moeten stellen is: willen we ook echt wel wat we doen? Hoe komen we verder in ons leven? Waar halen we onze inspiratie vandaan? Hoe komen we op goede ideeën?
We komen niet verder als het betwijfelen van de wereld een cynische twijfel wordt. Dan blijft er weinig anders over dan je eigen ik en het nihilisme. Het relativeren van problemen en het bezien van problemen vanuit verschillende invalshoeken kan ons wel verder helpen. Een begrip als ‘terrorist’ is bijvoorbeeld relatief. Net als ‘vrijheidsstrijder’ dat is. Hoe zouden onze Spaanse vrienden van zo-even de Nederlandse Geuzen hebben genoemd? Vast als terrorist, terwijl wij hen als helden zien.
Maar soms is alleen relativeren niet genoeg. Je hebt een Eureka!-moment nodig. Echt goede ideeën zijn zeldzaam. Eureka,schijnt Archimedes in bad te hebben geroepen toen hij plots overvallen werd door zijn idee. Het kan ook per toeval gebeuren. Gutenberg ontdekte per toeval op een wijnoogstfestival zijn idee voor de drukpers. Darwin ontwikkelde zijn theorie door het stellen van de juiste vragen en Einstein verwierp alle veronderstellingen die wij intuïtief onderschrijven: dat tijd een constante is. Zelf zei de Nobelprijswinnaar daarover: “Nieuwe vragen stellen, nieuwe mogelijkheden, oude vragen vanuit een nieuwe hoek bekijken, dat vereist creatieve verbeeldingskracht. En dat is pas echte vooruitgang.”
Ik zou graag willen afsluiten met een gedicht van een persoon die, net als Einstein en Arhimedes, met recht bestempeld kan worden als een ware blikopener. Deze figuur heeft de meeste blikken geopend op aarde!
Ik heb hier een brief voor mijn moeder
Die hoog in de hemel is
En die brief bind ik vast aan een vlieger
Opdat zij hem ontvangt, zij die ik mis
En als zij dan leest
Hoeveel ik van haar hou
En dat ik niet kan wennen aan die andere vrouw
Ik heb hier een brief voor mijn moeder
Andre Hazes
ReageerUrgenda: maak van Nederland een duurzame proeftuin
Tuesday, July 29th, 2008Je kan er tegenwoordig niet meer omheen: klimaatveranderingen, broeikas effect,duurzaamheid engroene energie. Iedereen heefthet er over, sommigen maken zichzorgen, anderen niet.
Gelukkig is de menseenwezendat deproblemenom zich heenaanpakt enzich hieraanaanpasten wordt er door diverse instanties druk gezocht naar oplossingen, plannen en initiatieven om de, op dit moment, nog grootste uitdaging van de 21ste eeuw aan te gaan.
In 2007 hebben 13 mensen die actief en concreet werken aan een duurzamere samenleving een rapport opgesteld met een zogenaamde “Urgenda” voor de komende 50 jaar. Deze Urgenda bevat enkele actiepunten waar de regering enhet volk zich aan zal moeten houden, willen wij over 50 jaar nog steedseen welvarend en gezond land zijn.
Lees hier de Urgenda
Bron: NRC Handelsblad
Balkenende: “Nederlanders te negatief”
Wednesday, May 21st, 2008Ik las vandaag een artikel in de Volkskrant waarin Premier Balkenende stelt dat wij Nederlanders eennegatief zelfbeeld hebben. Premier Balkenende stelt dat Nederlanders de neiging hebben om zaken die minder gaan breed uit temeten terwijl wij er
Reageer“Digitale Generatie: Slimmer, Sneller, Socialer?”
Monday, May 19th, 2008Afgelopen donderdag heeft de Professor van Dijk van de Universiteit Twente, tijdens de Preconference van de VeerStichting een boeiende lezing gegeven over de Digitale Genratie, en E-Participatie.
Jongeren geboren na 1980 worden getypeerd als de “digitale generatie”, en de gewenning aan technologische ontwikkelingen en communicatie middelen heeft een grote invloed gehad op hoe deze generatie zich mobiliseert.
Wat zijn de voordelen van dezeontwikkelingen? Zijn er ook nadelen? Is de generatie daadwerkelijk slimmer, sneller en socialer geworden, of juist het tegenovergestelde??
Professor van Dijk neemt deze vragen in zijn lezing onder de loep, en was zo vriendelijk om toestemming te geven zijn sheets online te zetten op onze weblog!
ReageerThe Media Revolution
Sunday, October 7th, 2007Een filmpje over hoe internet de macht aan de massa geeft.
Categoriën
- Activiteiten (2)
- Algemeen (29)
- Boeken (4)
- Boekenbalie (1)
- Deelnemers (3)
- Documentaires (3)
- In de media (7)
- Sprekers (10)
- Thema (9)